Een terugblik op het roerige leven van de Finse toptienkamper Eduard Hämäläinen (57)
door Bert Vreeswijk
Inleiding
Al ruim 30 jaar vertoef ik meerdere keren per jaar met vakantie in zuid-oost Finland, om precies te zijn in Lappeenranta, een stad dicht gelegen nabij de Russische grensplaats Viborg. Een van de redenen dat wij elk jaar trouw naar Finland afreizen is omdat mijn Finse vrouw het contact met haar familie in Finland erg belangrijk vindt. Voor mij zijn deze vakanties geen opoffering, want ik houd van de Finse natuur, de cultuur, de rust en ruimte en natuurlijk het sportieve atletiekklimaat. En als ik dan ‘s avonds op het terras aan het meer bij ons zomerhuis zit, of net uit de sauna zo het meer induik en daarna met een wijntje intens van de zonsondergang geniet, zit ik vaak te mijmeren. Dit keer tijdens het doorbladeren van de sportbijlage van een groot Fins dagblad: Ilta-lehti. Mijn oog valt op een omvangrijk artikel getiteld ‘Project Eetu’, geschreven door de Finse onderzoekjournaliste Anni Arkko. Het artikel gaat, zo bleek na enige uitleg door mijn vrouw, over de succesvolle carrière en het turbulente leven van Finlands beste tienkamper ooit: Eduard Hämäläinen (57); waarin ook onthullende feiten over diens versnelde naturalisatie. Nadat ik een en ander een paar dagen had laten bezinken werd ik nieuwsgierig en begon het bij mij te kriebelen. Het leek mij een mooie uitdaging om over deze Hämäläinen een artikel te schrijven. Kort daarna zocht ik contact met Anni Arkko. Zij gaf mij, nadat ik uitgelegd had wat ik voor ogen had, toestemming om info en elementen uit haar soms diepgravende en onthullende artikel ‘Project Eetu’ te gebruiken. Onderstaand artikel is het resultaat.
Opgroeien in Kazachstan
Eduard Pavlovitsj Hämäläinen – roepnaam voor intimi ‘Eetu’ – groeide op in de steppen van Kazachstan in Karaganda. Een desolate plaats en geliefd ballingsoord van Sovjetdictator Jozef Stalin, die alle ‘andersdenkenden’ en Duitse krijgsgevangenen hier naartoe liet verbannen. De inwoners van het Finse Häme, de provincie in de regio Helsinki waar Eduard Hämäläinens voorouders woonden, werden ook niet vertrouwd door vadertje Stalin en werden net als vele andere Finnen naar het barre oord in Karaganda verbannen en gedeporteerd. Het leven was er volgens Hämäläinen onwerkelijk; de helft van de inwoners van Karaganda bestond uit politieke gevangenen, de andere helft uit gedeporteerden etnische groeperingen. In deze beruchte omgeving werd de vader van Eduard, Pavel Hämäläinen, in 1945 geboren.
De vader van Eduard
Pavel Hämäläinen groeide hier op, volgde op latere leeftijd in Kazachstan een sportopleiding en studeerde sportwetenschappen en sportcoaching. Tijdens die opleiding leerde Pavel daar zijn Wit-Russische vrouw Svetlana kennen. Na het huwelijk van Pavel en Svetlana werd op 21 januari 1969 Eduard – koosnaampje ‘Eetu’ – Hämäläinen geboren en groeide op in dat uitzichtloze oord in Kazachstan.
Eduard Hämäläinen zegt over zijn jeugd:
‘De barre omstandigheden in dit oord leerden ons van kleins af aan te overleven en onze verbeelding te gebruiken. In onze omgeving was het ’s winters min 40 graden en ’s zomers plus 40 graden. Verder was er in een straal van 300 kilometer niets te beleven, we waren totaal afgesloten van de rest van de wereld. Toch denk ik met veel plezier terug aan mijn jeugd, omdat we wisten hoe we zelfs met kleine dingen gelukkig konden zijn.’
In de voetsporen van zijn vader
Eduard bracht zijn latere jeugd door met veel sporten onder leiding van zijn vader en was dagelijks vele uren te vinden op de atletiekbaan. Tijdens de wereldkampioenschappen junioren tienkamp in het Canadese Sudbury in 1988 kwam hij in wedstrijden nog uit voor de Sovjet-Unie en scoorde toen al een mooi puntentotaal van 7596 punten, waarmee hij brons wist te winnen. Met als bonus een nationaal juniorenrecord U20 voor de Sovjet-Unie. Zijn prestaties, met seniorenmateriaal, waren hier als volgt:
Dag 1: 11.42 sec. 6.99 m. 13.57 m. 2.01 m. 50.21 sec.
Dag 2: 14.91 sec. 39.64 m. 4.70 m. 53.18 m. 4.33.22 m.
In 1989 kwam hij in Kiev al tot een score van 7891 en rond 1990-1991 doorbrak hij voor het eerst de 8000 puntenbarrière. Onder de bezielende begeleiding van zijn vader groeide de jonge Eetu uit tot een topsporter van internationaal niveau en kwam in die periode tijdens wedstrijden uit voor zijn club Dynamo Gomel. Zijn beste prestatie in die periode was een 7e plaats tijdens de WK tienkamp van 1991 in Tokio, waar hij 8233 punten wist te scoren; hij was toen 22 jaar oud. Kort na dit succes hield de Sovjet-Unie in 1991 op te bestaan. Op de Olympische Spelen van Barcelona in 1992 kwam Eduard nog wel uit voor een team van gezamenlijke voormalige Sovjetrepublieken (GOS), maar moest hij de tienkamp wegens een blessure helaas vroegtijdig staken.
Het gezin Hämäläinen emigreerde net voor het uiteenvallen van de Sovjet-Unie naar het Wit-Russische Grodno, een stad dicht bij de grens met Polen en Litouwen. Daar bouwde Eduard zijn sportcarrière verder op bij zijn club SA Grodno (Sports Society/ Army Club) onder leiding van zijn vader en groeide hij door naar de absolute wereldtop. Tevens werkte hij, naast de vele trainingsuren die hij maakte, als lokale politieagent om de kost te verdienen.
De tienkamp-hoogtijdagen van Hämäläinen
Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie en zijn emigratie naar Wit-Rusland kwam Hämäläinen in 1993 voor het eerst uit voor Wit-Rusland – nu Belarus – tijdens de WK indoor atletiek in Toronto (Canada). Hij won een bronzen medaille op de zevenkamp met een puntentotaal van 6075. De legendarische Amerikaanse tienkamper Dan O’ Brien zegevierde met een nieuw wereldrecord van 6475 punten.
In het vroege voorjaar van 1993 toonde Hämäläinen al zijn vorm en won in het Oostenrijkse Gotzis voor de eerste keer deze prestigieuze meerkamp met een mooi puntentotaal van 8604, destijds een nationaal record voor Wit-Rusland.
Definitieve doorbraak
Later in datzelfde jaar kwam Hämäläinens definitieve doorbraak door met een score van 8724 punten het zilver te veroveren tijdens de wereldkampioenschappen in Stuttgart; slechts 97 punten achter de in bloedvorm verkerende Dan O’ Brien, die met 8817 punten de wereldtitel pakte.
Op 24-jarige leeftijd won Hämäläinen in 1993 op het wereldkampioenschap in Stuttgart voor Wit-Rusland zijn eerste zilveren medaille. Al in het vroege voorjaar van 1993 won hij voor de eerste keer de prestigieuze Hypo Meeting in Götzis
In 1994 behaalde hij in Götzis zijn tweede zege met een persoonlijke beste prestatie ooit van 8735 punten, een totaal dat nu nog steeds als nationaal record in de boeken van Belarus staat. Een score waarmee hij tevens het stadionrecord van de legendarische Daley Thomson (8730) verbeterde. Hämäläinens prestaties in die historische wedstrijd zagen er als volgt uit:
Dag 1: 10.50 sec. 7.26 m. 16.05 m. 2.11 m. 47.63 sec.
Dag 2: 13.82 sec. 49.70 m. 4.90 m. 60.32 m. 4.35.09 min.
Hämäläinen, in Göteborg tijdens het WK in 1995 uitkomend voor Wit-Rusland, was als altijd sterk in de discusring. In deze wedstrijd met een worp van 49,96 meter
In 1995 behaalde Hämäläinen in Göteborg zijn tweede WK-zilveren medaille voor Wit-Rusland met een voor hem matige totaalscore van 8489 punten.
Opnieuw was Dan O’Brien een maatje te groot voor Hämäläinen en greep deze de wereldtitel met 8695 punten. In 1996 nam Hāmālāinen voor Wit-Rusland deel aan de Olympische Spelen van Atlanta. Hij behaalde een 5e plaats met 8613 punten. En ook hier was het O’Brien die het olympisch goud voor zich opeiste met een score van 8824 punten, voor de Duitser Frank Busemann, die zilver won met 8706 punten. Het brons ging met 8664 punten naar de Tsjech Tomas Dvorak.
Hattrick in Götzis en derde WK-zilver
In het voorjaar van 1997 maakte Hämäläinen zijn hattrick in Götzis compleet, maar nu voor het éérst onder Finse vlag met een totaalscore van 8617 punten. Later datzelfde jaar behaalde hij in Athene tijdens het wereldkampioenschap zijn derde zilveren medaille met een prachtige score van 8730 punten, slechts 5 punten beneden zijn PR score uit 1994. Hier waren zijn resultaten als volgt:
Dag 1: 10.81 sec. 7.56 m. 15.71 m. 1.97 m. 46.71 sec.
Dag 2: 13.74 sec. 50.50 m. 5.20 m. 59.82 m. 4.37.10 min.
In 1997 te Athene behaalde Hämäläinen zijn derde zilveren medaille op een wereldkampioenschap, maar nu onder Finse vlag. Met een polsstoksprong over 5.20 m. legde hij een stevige basis voor het erepodium. Zijn score van 8730 punten betekende een Fins record
Dit resultaat betekende tevens een officieel Fins record, dat nog steeds – en misschien wel voor heel lang? – in de Finse recordboeken zal staan. Toch was dit resultaat niet genoeg voor de winst in Athene. Ditmaal eiste de oersterke Tsjechische atleet Tomas Dvorak de wereldtitel overtuigend voor zich op met een opzienbarende score van 8837 punten. In 1998 liet Hämäläinen nog één van zijn mooiste internationale successen voor Finland optekenen door tijdens het Europees kampioenschap in Boedapest met 8587 punten het zilver te bemachtigen, achter de toen in topvorm verkerende Estlandse tienkamper Erki Nool, die via 8667 punten met de Europese titel aan de haal ging.
Verval treedt in
1999 werd voor Hämäläinen een jaar van tegenslag met veel blessureleed. Het werd een totaal verloren seizoen en het maakte het dan ook extra lastig voor hem om zich voor de Olympische Spelen van Sydney 2000 te kwalificeren en aan de A-limiet van 8050 punten te voldoen. Dat lukte hem uiteindelijk toch in 2000 ruimschoots, tijdens de in Lahti gehouden Finse nationale kampioenschappen bij de Kaleva Games. Daar kwam hij toch weer tot een mooie score van 8224 punten en behaalde hiermee ook zijn eerste Finse nationale titel. In de aanloop naar de Olympische Spelen sloeg echter het noodlot toe. Een week voor aanvang van de tienkamp in Sydney kreeg Hämäläinen tijdens een training acute rugproblemen. Er ontstond een zware blokkade bij zijn rugwervels, waardoor het voor hem alleen maar mogelijk was om met zware medicatie en pijnstillers te starten. En dat in de olympische tienkamp waarin hij voor het eerst voor Finland zou uitkomen.
De Olympische Spelen van Sydney in 2000 worden een zware en vooral ‘pijnlijke’ teleurstelling voor Hämäläinen. Hij stootte door een kort voor de Spelen opgelopen rugblessure de kogel slechts 14.06 meter...
...en wierp de speer naar een magere 47,11 meter
De geteisterde Hämäläinen vocht, ondanks hevige pijnen, in de achterhoede zijn eenzame tweedaagse verbeten strijd. Hij vertikte het om op te geven en voltooide op wonderbaarlijke wijze, op karakter, deze tienkamp die hij met een 24e plaats afsloot – met een schamele score van 7520 punten, een prestatie vér beneden zijn normale niveau. Het feit dat hij tijdens deze mentale en fysiek slopende wedstrijd weigerde om op te geven dwingt nog altijd diep respect af bij veel atletiekkenners.
Was dit dan het roemloze einde?
En was dit dan het definitieve en roemloze einde van Eduard Hämäläinen? Daar dacht hij zelf toch blijkbaar heel anders over!
In 2001 nam de nog altijd ambitieuze tienkamper voor de 5e keer deel aan zijn geliefde tienkamp in Götzis, waarvan hij al drie edities wist winnen. Hij liet opnieuw zien dat hij de tienkamp nog wel degelijk in de vingers had. Al zat de sleet er na ruim een decennium wel op, hij scoorde toch weer boven de 8000 punten met een totaal van 8028 punten. Hämäläinen was in deze historische 2001-editie ook nog ooggetuige van het nieuwe sensationele wereldrecord, waarmee de Tsjech Roman Sebrle de tienkamp naar een nieuwe standaard tilde en de eerste man werd die de 9000 puntenbarrière wist te passeren met een score van 9026 punten.
Hämäläinen wist tijdens de 2001-editie van Götzis met een 9e plek toch weer boven de 8000 punten te scoren (8028) en was ooggetuige van het historische wereldrecord (9026 punten) waarmee de Tjech Roman Sebrle als eerste atleet de 9000 puntenbarrière doorbrak
De glans was eraf
Later in 2001 kwam Hämäläinen nog één keer voor Finland uit tijdens het wereldkampioenschap in het Canadese Edmonton, maar het werd een grote teleurstelling. De glans was eraf.
De gezichtsuitdrukking van Hämäläinen na de 100 meter finish in Edmonton 2001 spreekt boekdelen, de glans was er af
Na een matige 100 m. in 11.06 sec. en slechts 7.13 m. bij het verspringen produceerde hij op onbegrijpelijke wijze 3 ongeldige pogingen bij het kogelstoten en besloot daarna de wedstrijd te beëindigen. Hämäläinen verliet zwaar aangeslagen en met gebogen hoofd het Commonwealth Stadion. Hij wist op dat moment dat aan zijn carrière een eind was gekomen, de pijp was leeg. Hämäläinen behoorde tot één van de meest consistente meerkampers uit zijn tijd, helaas had hij de pech het tijdens WK’s en EK’s te moeten opnemen tegen tegen supergetalenteerde meerkampers als Dan O’Brien, Daley Thompson, Thomas Dvorak, Roman Sebrle en Erki Nool. Daardoor moest hij vaak de tweede viool spelen, maar zijn prestaties liegen er niet om en hij behoorde zeker tot de absolute wereldtop in de tienkamp.
Op zoek naar een betere toekomst
Al In 1994 besloot de familie Hämäläinen de cirkel rond te maken door definitief een poging te doen om te emigreren naar Eetu’s ‘historische’ thuisland Finland. Uiteindelijk vestigde het hele gezin zich in het westelijk deel van Finland gelegen Kuortane. Aanleiding om zich juist daar te vestigen was dat Hämäläinen in 1994 op verzoek van de toenmalige hoofdcoach van Finland, Jarmo Mäkelä, samen met zijn vader een legendarisch seminar gaf over hun aanpak en trainingsmethoden. Dat vond plaats in het sportcentrum van deze plaats, waar alle benodigde sportaccommodaties en materialen aanwezig waren voor de meerkamptraining. Hämäläinen en zijn vader waren daar zo enthousiast over dat ze toen al aan de organisatoren van het seminar lieten doorschemeren wel bereid te zijn om voor Finland uit komen. Op dat moment is het balletje bij de Finse atletiekbond Suomen Urheiluliitto (SUL) gaan rollen. Geleid door hoofdcoach van de SUL, Jarmo Mäkelä, de voorzitter van de Finse atletiekbond Ilkke Kanervalle en de secretaris-generaal van het Finse Olympisch Comité Kosti Rasinperälle kwam een sterke lobby tot stand om te bewerkstelligen dat Hämäläinen voor Finland op de Olympische Spelen van Sydney 2000 zou kunnen uitkomen.
De échte reden dat Hämäläinen naar Finland wilde emigreren, was dat hij samen met zijn vrouw Olga Hämäläinen – meisjesnaam Olga Zolotarjova – een betere en bestendiger toekomst wilde voor het hele gezin. Hämäläinen zei daar zelf over:
‘Finland bood mij en mijn gezin de kans op een evenwichtig, vredig en menselijk leven, een plek waar de mensen de kans krijgen om hun dromen te verwezenlijken, als ze maar idealen, passie en genoeg wilskracht hebben.’
De familie Hämäläinen vlak voor hun vertrek naar Finland, van rechts naar links, Eduard Hämäläinen, zijn vrouw Olga, zijn vader Pavel, zijn dochter Anna en Svetlana, de vrouw van Pavel Hämäläinen. Hun zoon Artur zou later in Finland geboren worden
Uitzonderingspositie en landsbelang
Daarnaast kon Hāmālāinen in Finland ook over veel betere trainingsfaciliteiten beschikken dan in Wit-Rusland, waar het totaal ontbrak aan geld en mogelijkheden om topsport te bedrijven. Ook kon hij in zijn nieuwe thuisland, als hij eenmaal de Finse nationaliteit had bemachtigd, Finland vertegenwoordigen op prestigieuze wedstrijden en kampioenschappen. Omdat Hämäläinen Finse roots had – de grootvader van Eduard Hāmälāinen kwam uit de Finse stad Joroinen – kreeg hij wettelijk de mogelijkheid om in Kuortane te blijven wonen.
De Finse atletiekbond zag ook zijn kwaliteiten en hielp maar al te graag actief mee in het proces om hem zo snel mogelijk de Finse nationaliteit te bezorgen. Maar pas In 1997 kreeg Hämäläinen volgens de Finse remigratiewet en een sterke lobby naar de Finse overheid toestemming om voor Finland in sportwedstrijden uit te komen, overigens met toestemming van de IAAF. Hämäläinen kwam in die periode uit voor de Omni-sportclub Kuortaneen Kunto. Pas in augustus 2000 bemachtigde Hämäläinen, na een opvallend versnelde naturalisatie, uiteindelijk officieel, de Finse nationaliteit.
De voormalige president van Finland, Martti Oiva Kalevi Ahtissaari gaf, na advies van zijn adviseurs Hämäläinen, vanwege ‘uitzonderlijk landsbelang’ toestemming om hem versneld te naturaliseren
Met toestemming van de toenmalige president van Finland Martti Ahtisaari, die op het presidentspaleis in Helsinki een vertrouwelijk gesprek had gevoerd met de voorzitter van de SUL, Ilkka Kanervalle, de secretarisgeneraal van het Fins Olympisch Comite, Kosti Rasinperälle en in aanwezigheid van de hoofdcoach van de SUL, Jarmo Mäkelä. In dat gesprek verhaalde het drietal over de droeve en vreselijke geschiedenis en de deportatie van Hämäläinens familie naar Siberië. De president was na dat gesprek zo onder de indruk, dat hij aangaf zijn uiterste best te zullen doen om Hämäläinen te helpen. Na overleg met zijn adviseurs besloot de president tot een versnelde naturalisatie, met als argument: landsbelang en een uitzonderingspositie! Zo kreeg Hämäläinen het fel begeerde en benodigde fysieke Finse paspoort – een harde eis van het IOC om voor Finland op de Olympische Spelen in Sydney uit te mogen komen. Eduard Hämäläinen en zijn gezin kregen een huis in Kuortane en een nationale sportbeurs onder gunstige voorwaarden aangeboden en met een goede financiële ondersteuning; waarbij de Finse atletiekbond ook nog een duit in het zakje deed door hem een mooie financiële vergoeding te geven. Ook Pavel Hämäläinen kreeg voor zijn trainersactiviteiten woonruimte toegewezen in Kuortane en een trainersvergoeding van de Finse atletiekbond, zodat Eduard en Pavel zich volledige konden richten op de intensieve en tijdrovende tienkamptrainingen.
** Bovenstaande situatie lijkt veel op die van de Ethiopische hardloopster Sifan Hassan, toen haar toenmalige trainer Honoré Hoedt in samenwerking met de Atletiekunie in 2013 trachtte een versnelde naturalisatie voor haar te realiseren (sportpaspoort) om haar voor Nederland te kunnen laten uitkomen op de Wereldkampioenschappen atletiek te Moskou in 2013. Deze poging mislukte echter en Hassan moest de zeer strenge wettelijke eisen en procedures – via artikel 10 van de Rijkswet op het Nederlanderschap – volledig doorlopen. Dit laatste lukte de Nederlandse waterpolobond in juli 1988 nog wel met de Servische sterspeler Milos Filipovic die daardoor wel kon uitkomen op het Europees kampioenschap waterpolo in Barcelona. Maar hij voldeed dan ook werkelijk aan alle toen wettelijk geldende eisen.
Politieke druk, landsbelang en compensatie
Na een zeer moeizame medewerking en overwinnen van bureaucratische en diplomatieke hindernissen met de Wit-Russische overheid (die Hämäläinen eerst toestemming moest geven om afstand te nemen van zijn Wit-Russische nationaliteit) gaven ze hem na veel politieke druk en ‘compenserende’ afspraken slechts enkele weken voor de Olympische Spelen groen licht.
Felbegeerde Finse nationaliteit
Het was voor Hämäläinen in vele opzichten een bijzonder moment om zich uiteindelijk Fins staatsburger te mogen noemen. Hij zei daar zelf over:
‘Ik voelde dat het nu mijn plicht en verantwoordelijkheid was om Finland te helpen sportief succes te behalen. Finland had weinig succesvolle meerkampers in mijn tijd en het zien van de blauw-witte vlag als ik op het podium stond voelde voor mij heel bijzonder. In landen van de voormalige Sovjet-Unie waren medailles en topatleten massaproducten, succes was vanzelfsprekend, maar nu voelde het heel speciaal.’
Eduard Hämäläinen met op de achtergrond de Finse blauw-witte vlaggen, die voor hem zoveel betekenden
Spikes aan de Finse berkenbomen
Hämäläinen beëindigde zijn actieve tienkampcarrière na steeds terugkerend blessureleed aan het eind van het jaar 2001 toen hij 32 jaar oud was. Daarna wijdde hij zijn aandacht onder andere aan het coachen van jonge talentvolle atleten en meerkampers, waaronder zijn eigen kinderen Anna en Artur. Zij excelleerden in Finland jarenlang op respectievelijk de 100 en 200 m. sprint en de 400 meter, maar hebben inmiddels hun atletiekcarrière beëindigd.
Na zijn definitieve afscheid wijdde Hämäläinen zijn aandacht aan het coachen van jonge talentvolle atleten en meerkampers, waaronder zijn beide kinderen Anna en Artur
De voormalig tienkamper hoopte dat de sportinstanties hem ook na zijn succesvolle atletiekcarrière financieel zouden blijven ondersteunen, maar dat gebeurde niet. Uiteindelijk moest hij de handdoek in de ring gooien. Hij zei daarover:
‘Ik ben, na 19 jaar in de sportwereld werkzaam te zijn geweest, gestopt met dat mooie werk. ik was toen 49 jaar oud. Er was geen geld meer voor coaches of atleten in het Finse atletieksysteem. Ik moest de kost gaan verdienen! Dus ik ging met pijn in mijn hart een omscholingsopleiding tot technisch lasser volgen, dat deed ik tijdens de laatste jaren dat ik in de sport werkzaam was. Het was een zware en vooral mentale moeilijke tijd voor mij, want ik hield van de sport en nu moest ik er noodgedwongen afscheid van nemen.’
Noodgedwongen omscholing tot bouwvakker
Na het afronden van zijn technische opleiding, waarbij hij het probleem had de Finse taal niet machtig te zijn, ging hij uiteindelijk aan de slag als technisch lasser en werd hij op zijn vijftigste bouwvakker. Sindsdien werkt hij bij het Finse bouwbedrijf Rakennus-Eleko, dat zich onder meer specialiseert in gevelbouw- oplossingen. Hämäläinen, die van fysiek werk houdt, zegt dat hij wel plezier heeft in zijn huidige baan, al valt het einde van zijn trainerstaken hem nog altijd zwaar. Hij zei daar zelf emotioneel over:
‘Ik had nooit gedacht dat ik na mijn succesvolle atletiekcarrière en de prestaties die ik heb behaald als bouwvakker aan het werk zou gaan. Uiteindelijk heb ik medailles behaald op belangrijke en mondiale kampioenschappen en prestigieuze wedstrijden (zie profiel) en nu ben ik bouwvakker. Het voelde heel erg wrang dat ik mijn hele identiteit als sportman in één klap verloor, het is eigenlijk best absurd, eerlijk gezegd.’
Moeizame relatie met de Finse bond
Dat Hämäläinen op zijn minst vanaf het begin een moeizame relatie met de Finse atletiekbond (SUL) onderhield was genoegzaam bekend. Hij stak zijn frustraties dan ook niet onder stoelen of banken. Hij ergerde zich in hoge mate aan het bestuur van de bond die volgens hem te veel op het pluche zat en de beschikbare financiële budgetten niet goed gebruikte om atleten en trainer/coaches te ondersteunen. Dat was hem een doorn in het oog, als hij naar die periode terugblikt. Hämäläinen stelde dan ook zonder enige schroom vast, dat het bondsbestuur niets toevoegde aan de prestaties van de atleten en dat de atleten en coaches zelf hun faciliteiten en trainingsstages moesten regelen. En dat de atleten ook de reiskosten naar wedstrijden zelf moesten betalen, terwijl de atleten, trainers en coaches voor de successen zorgden. Je kunt je dus wel voorstellen dat de relatie van Hämäläinen met de atletiekbond op zijn zachts gezegd bekoeld raakte.
Vanwege zijn voortdurende kritiek werd hij door sommigen lieden in de Finse atletiek dan ook gezien als een luis in de pels van de bond. Toen hij niet meer de prestaties kon leveren die de bond van hem verwachtte, werden alle gunstige regelingen dan ook snel ontbonden en moest Hämäläinen zijn professionele status als tienkamper opgeven; er moest brood op de plank komen.
Eindelijk rust buiten de spotlights
Nadat hij uit de schijnwerpers verdween leefde Hāmāläinen een extreem teruggetrokken leven, volledig in de anonimiteit. Na het verlies van eerst zijn vader en niet lang daarna zijn vrouw Olga heeft hij het heel moeilijk gehad. (4) Mensen uit zijn directe sport- en kennissenkring bevestigen dat Hämäläinen heel bewust de sportwereld achter zich heeft gelaten en simpelweg geen behoefte meer heeft aan media-aandacht. Voor hem is het een gesloten boek. Er is nooit een autobiografie over hem verschenen, omdat hij hier gewoonweg niet aan wilde. In de spaarzame momenten dat er iets over hem naar buiten komt, zoals in een Finse podcast over hem op de televisie zender Yle, blijkt dat zijn focus na zijn afscheid van de topsport volledig lag op zijn gezin en de sportcarrières van zijn beide kinderen. Zijn naaste omgeving omschrijven hem als een trotse familieman die eindelijk zijn rust heeft gevonden buiten de spotlights.
Profiel van tienkamper Eduard Hämäläinen
Volledige naam: Eduard Pavlovitsj Hämäläinen
Geboortedatum: 21 januari 1969
Geboorteplaats: Karaganda, Kazachstan
Nationaliteit: Respectievelijk Sovjet-Unie, Wit-Rusland en Finland
Levenspartner: Olga Hämäläinen (meisjesnaam Zolotarjova)
Kinderen: Anna (32) geboren in Moskou en Artur (29) in Kuortane
Lengte en gewicht: 1,94 m. , 90-95 kg.
Specialisatie: Tienkamp
Beroep: Professioneel tienkamper, na 2001 technisch lasser
Trainer/coach: Pavel Hämäläinen
Beste tienkampresultaat: 8735 punten, Götzis, Oostenrijk, 1994
Nationale tienkamp records:
*Uitkomend voor de Sovjet-Unie: 7596 punten, Sudbury, U20, 1988
*Uitkomend voor Wit-Rusland: 8735 punten, 1994, Götzis
*Uitkomend voor Finland: 8730 punten, 1997, Götzis
Persoonlijke records
| 100 m. | 10.50 sec. * (+2.9) | 1994 |
| 100 m. | 10.69 sec. * | 1994 |
| Verspringen | 7.56 m. | 1997 |
| Kogelstoten | 16.74 m. | 1996 |
| Hoogspringen | 2.11 m. | 1994 |
| 400 m. | 46.71 sec. | 1997 |
| Under construction | ||